فهرست مطالب
در خودروهای امروزی از سنسورهای مختلفی برای تنظیم کارکرد موتور خودرو استفاده میشود. یکی از این سنسورها، سنسور آب ماشین است که به اسم شمع آب یا فشنگی آب نیز شناخته میشود. این سنسور در خودروهای بسیار قدیمی نیز وجود دارد؛ اما بعد از روی کار آمدن سیستم انژکتوری، کارکرد سنسور آب ماشین نیز بیشتر و مهمتر شد و از یک نمایش ساده دمای موتور به کمککردن در تنظیمموتور و موارد دیگر رسید. خرابی سنسور دمای آب خودرو باعث بروز مشکلاتی میشود که میتواند کاهش راندمان موتور و افزایش مصرف سوخت و آلایندگی را به همراه داشته باشد و تجربه فروش ماشین را ناخوشایند کند.
سنسور دمای آب خودرو چیست و چه کارکردی دارد؟
سنسور دمای آب خودرو که به آن سنسور آب ماشین و فشنگی آب ماشین هم میگویند، وظیفه دارد تا دمای موتور را که همان دمای آب سیستم خنککننده است، به اطلاع کامپیوتر موتور برساند. از این اطلاعات برای نمایش دمای آب به راننده استفاده میشود، اما ایسییو نیز از دمای موتور مطلع میشود و کارکرد پیشرانه را بر این اساس تنظیم میکند. در نتیجه کارکرد سیستم هایی مثل فن برقی خودرو، وضعیت ساسات شدن دریچه گاز، سوختوساز و احتراق موتور را تنظیم میکند. در بعضی از موتورها از دو سنسور آب استفاده میشود تا اطلاعات دقیقتری به کامپیوتر خودرو برسد و یا یک سنسور برای راهاندازی فن خنککننده استفاده میشود.
محل قرارگیری سنسور آب ماشین
محل قرارگیری سنسور آب خودرو معمولا در دورترین نقطه از واترپمپ ماشین و در اکثر مواقع در انتهای موتور یعنی بالای آخرین سیلندر است، یا در محل خروجی آب موتور به سمت رادیاتور قرار دارد. دلیل قرارگیری سنسور دمای آب خودرو در این نقاط به این دلیل است که این حسگر همیشه اطلاعات دمایی داغترین بخش موتور را نمایش و اطلاع دهد. البته این اختلاف دما بین جلو و عقب موتور بسیار کم است؛ اما با در نظر گرفتن فرضهایی مبنی بر خرابیها و… و برای افزایش ضریب اطمینان، این احتمال در نظر گرفته میشود.
علائم خرابی سنسور دمای آب خودرو
سنسور آب یا همان فشنگی آب ماشین نیز مثل دیگر قطعات خودرو میتواند خراب شده و اطلاعات نادرستی به کامپیوتر خودرو ارسال کند. خرابی فشنگی آب ماشین با یک سری عیب و ایرادات یا علائم هشداری در صفحه کیلومتر ماشین همراه است که از روی آنها میتوان به وجود خرابی در این قطعه پی برد.
روشن شدن چراغ چک
وقتی اطلاعات درستی به کامپیوتر خودرو از طرف یکی از سنسورها نرسد، احتمال روشنشدن چراغ چک وجود دارد. روشن شدن چراغ چک به این معنی است که اطلاعات صحیحی به کامپیوتر خودرو نمیرسد، یا در کارکرد یکی از سنسورها اشکال وجود دارد.
دیاگ زدن
یکی از بهترین راهها برای تشخیص سلامت سنسورها و بررسی عیب و ایرادات موتور، دیاگ زدن خودرو است. با کمک دیاگ میتوان فهمید که سنسور دمای آب خودرو بهدرستی کار میکند و یا خیر.
کارکرد نادرست فن خنک کننده رادیاتور
گاهی مواقع میبینیم که فن خودرو در حالی که موتور خودرو دمای بالایی ندارد، شروع به کارکردن میکند، یا بیدلیل روی دور تند میرود. این در حالی است که دمای موتور به نقطهای نرسیده است که نیازی به فن زدن موتور باشد. در اینگونه مواقع باید بهسرعت به وجود اشکال در سنسور آب و سنسور دور تند فن شک کرد و آنها را مورد بررسی قرار داد.
دود سیاه اگزوز
دود سیاه از اگزوز میتواند علتهای مختلفی داشته باشد. اما یکی از دلایل خروج دود سیاه از اگزوز بهخاطر ساسات بودن موتور ماشین است. وقتی سنسور آب موتور ماشین ایراد دارد و خراب است، اطلاعات اشتباه و غلط به کامپیوتر خودرو میدهد. در نتیجه ایسییو با این فرض که هوا سرد است و موتور باید در حالت ساسات کار کند، تنظیمات سوخت و دریچه هوا را روی وضعیت ساسات قرار میدهد و در نتیجه نسبت سوخت را به هوا بالای میبرد. وضعیت ساسات اگر زیاد طولانی شود، منجر به خروج دود سیاه از اگزوز خواهد شد.
افزایش مصرف بنزین
خراب بودن سنسور دمای آب موتور باعث ارسال اطلاعات نادرست به کامپیوتر خودرو میشود. در نتیجه سوختوساز موتور بههمریخته و باعث افزایش مصرف سوخت و افزایش آلایندگی ماشین میشود. مثلا در این زمان چون خودرو مدت زیادی را ممکن است در حالت ساسات به سر ببرد، افزایش مصرف بنزین را در پی خواهد داشت.
دمای غیر قابل قبول موتور خودرو
در اثر خرابی سنسور آب ماشین، از چندین علت ممکن است شاهد افزایش دمای آب باشیم. اول اینکه در سوختوساز موتور اختلال ایجاد شده و این وضعیت باعث افزایش مصرف سوخت و در نتیجه بالارفتن دمای موتور میشود. هرچند که این افرایش دما توسط فن و سیستم خنککننده دفع میشود؛ اما شاهد افزایش کارکرد فن سیستم خنککننده نیز خواهیم بود که یکی از نشانههای خرابی سنسور آب است. همچنین روشن و خاموششدن فن سیستم خنککننده نیز بر اساس اطلاعات دریافتی از فشنگی آب موتور است. وقتی فشنگی ایراد دارد در این زمینه نیز شاهد اختلال و کمکاری فن خواهیم بود که باز هم باعث افزایش دمای موتور میشود.
روشن شدن چراغ هشدار دمای آب
در بسیاری از خودروها، چراغ بالابودن دمای آب در مجموعه آمپرها دیده میشود. اما گاهی مواقع میبینیم که با وجود دمای پایین آب، این چراغ هشدار روشن میشود و فن روی دور تند میرود. این حالت یکی از نشانههای خرابی فشنگی آب و فشنگی راهانداز فن سیستم خنککننده رادیاتور است.
کاهش توان و بازده موتور
هر عیب و ایرادی که در سوختوساز و احتراق موتور ایجاد میشود، میتواند منجر به کاهش توان و راندمان پیشرانه شود. خرابی فشنگی آب نیز به طور مستقیم روی احتراق خودرو اثر دارد و خرابی آن میتواند راندمان موتور را تحت تأثیر قرار دهد.
علت خرابی سنسور دمای آب خودرو
سنسور آب ماشین یک قطعه الکترونیکی ساده است که مثل تمام قطعات الکترونیکی دیگر به دمای بیش از حد استاندارد و همچنین اختلالات برقی حساس است و باعث خرابی این قطعه میشود.
- سنسور دمای آب موتور ماشین در معرض دمای بالای موتور قرار دارد. گرمای موتور بهمرور میتواند باعث کاهش طول عمر این قطعه و در نهایت خرابشدن آن شود. خصوصا که اگر دمای آب موتور به هر دلیلی به حد اخطار برسد، میتواند نقش تشدیدکننده در خرابی این قطعه داشته باشد.
- مشکلات برقی و سیمکشی از دیگر دلایل خرابی این قطعه هستند. نویز و نوسانات برق و اختلال در سیمکشی باعث خرابشدن قطعات برقی و الکترونیکی از جمله فشنگی آب میشود.
- خرابشدن سوکت اتصال فشنگی آب از دیگر دلایل خرابشدن این قطعه است. بهطورکلی، خرابی اتصالات قطعات الکترونیکی از شایعترین ایرادات خرابی این قطعات است.
- کیفیت پایین سنسور آب از دیگر دلایل خرابشدن سریع این قطعه است. در زمان خرید فشنگی آب از بین انبوهی از قطعهسازان، لازم است تا فشنگی باکیفیتتر و مطمئنتر را انتخاب کنیم.
- رسوبکردن آب سیستم خنککننده روی فشنگی آب باعث میشود تا دقت این قطعه کاهش پیدا کند و اطلاعات دقیقی به کامپیوتر خودرو نرسد. در نتیجه دمای آب موتور، کمتر از مقدار واقعی آن گزارش میشود.
روش تست سنسور آب ماشین
خراب بودن و ایراد در سنسور دمای آب ماشین را میتوان هم از نشانههای ظاهری آن فهمید و هم با استفاده از دستگاه دیاگ موتور خودرو. اما وقتی که نشانههای خرابی سنسور آب ماشین مثل دود سیاه از اگزوز یا افزایش مصرف سوخت، افت قدرت موتور یا کارکرد نادرست فن خنککننده موتور را میبینیم، باید با استفاده از روشهای فنی و علمی به سمت پیداکردن عیب برویم تا از خراب بودن و یا سلامت سنسور آب مطمئن شویم. برای این کار، هم میتوان از دستگاه دیاگ استفاده کرد و هم با استفاده از مولتیمتر، اهم و مقاومت سنسور آب را در حالتهای مختلف به دست آورد و بر اساس آن نتیجهگیری کرد.
استفاده از دستگاه دیاگ
دیاگ برای سنجش سلامت قسمتهای مختلفی از ماشین از جمله سنسورها استفاده میشود. دیاگ میتواند کارکرد قسمتهای مختلف الکترونیکی ماشین را بررسی کرده و در صورت وجود عیبوایراد، آن را در گزارش خود ثبت کند. همچنین میتوان در هر لحظه، کارکرد سنسورها از جمله سنسور آب را کنترل و آزمایش کرد. ازاینرو استفاده از دستگاه دیاگ برای بررسی سلامت سنسور آب خودرو، از بهترین و سریعترین روشها هست.
استفاده از مولتیمتر
با استفاده از مولتیمتر میتوان سنسورهای مختلف و قطعات گوناگون برقی در اطراف موتور ماشین را تست و بررس کرد. فقط باید اصول استفاده از آن برای قسمتهای مختلف و همچنین مقادیر عددی درست و صحیح این بخشها را بدانیم. سنسور آب از جمله سنسورهایی هست که بر اساس تغییر در مقاومت آن کار میکند.
برای تست سنسور دمای آب خودرو با استفاده از مولتیمتر باید آن را روی موتور پیدا کنیم. سپس از پشت سوکت برق سنسور را بااحتیاط و به صورتی که آسیبی به سیمها نرسد، جدا میکنیم. سیم قرمز و مشکی مولتیمتر را به پایههای برق سنسور وصل میکنیم. باید توجه داشت که مولتیمتر را در حالت اندازهگیری اهم قرار داده باشیم. اعداد بهدستآمده را یادداشت کرده و سپس موتور را روشن میکنیم. بعد از چند دقیقه از کارکرد موتور، دوباره اهم و مقاومت سنسور را اندازهگیری میکنیم. این کار را با چندین بار با گرمتر شدن موتور تکرار میکنیم. روند درست کارکرد سنسور به این شکل است که با گرمشدن موتور ماشین باید مقاومت سنسور آب کمتر شود. این افت مقاومت باید کاملاً محسوس باشد تا بتوان گفت که سنسور آب ماشین کاملاً سالم است. این اختلاف بین مقاومت سنسور در حالت سرد موتور با حالت گرم آن باید در حدود ۲۰۰ اهم باشد.
تعویض سنسور خراب با یک سنسور سالم
از بهترین روشهای برای فهمیدن خرابی یک قطعه، معاوضه آن با یک نمونه سالم است. این کار شاید برای مالک خودرو دردسر و هزینههای خود را داشته باشد اما اگر به یک مکانیک ماهر و باتجربه در این زمینه مراجعه کنیم، معمولا قطعات تستی برای اینگونه مواقع دارند تا اگر از راههای دیگر به نتیجه مطمئنی نرسیدند، از طریق جایگزینکردن قطعه با یک قطعه سالم، بتوانند سلامت آن را تشخیص دهند. این کار از واردکردن هزینههای بیهوده برای مالک خودرو نیز جلوگیری میکند.
راههای جلوگیری از خرابی سنسور آب خودرو
برای جلوگیری از خرابشدن سنسور آب خودرو باید از کارهایی که باعث آسیبدیدن این قطعه میشود، خودداری کنیم. البته سنسور آب خودرو یک قطعه الکترونیکی است و میتواند به علتهای مختلف و همچنین سرآمدن عمرش، دچار خرابی شود. اما یک سری راهکارها میتواند بر طولانیتر شدن عمر این قطعه اثر مثبتی داشته باشد.
- همیشه از ضدیخ استفاده کنیم. ضدیخ مانع از رسوب شدن آب و املاح آن روی قطعات خصوصاً قطعات با آلیاژ برنج مثل سنسور آب میشود.
- آب رادیاتور را در زمانهای مشخص آن تعویض کنیم. گاهی مواقع آب رادیاتور به دلایل مختلفی چنان کثیف میشود که میتواند به قسمتهای مختلف سیستم خنککاری آسیب بزند.
- از قطعات بیکیفیت دوری کنیم. قطعات خودرویی در کشورمان توسط سازندگان مختلف داخلی و خارجی تأمین میشود که متأسفانه برخی از آنها، کیفیت و استانداردهای لازم را ندارند.
- سنسور آب خودرو یک قطعه برقی است. اختلالات سیمکشی و همچنین نوسان برق میتواند به این قطعه آسیب بزند.
- از کثیفشدن سوکت تمام سنسورها از جمله سنسور آب ماشین باید جلوگیری کنیم. کثیفشدن سوکتها باعث آسیبدیدگی این قطعات شده و مانع از کارکرد صحیح آنها میشود.
- در خودروهای کارکرده با عمر بالا، سیمکشیها را کنترل و بازدید کنیم. سیمهای اطراف موتور بهخاطر گرمای بالای موتور، سریعتر فرسوده شده و دچار عیبوایراد میشوند.
- از رسیدن روغن مثل روغنموتور به سنسورها از جمله سنسور آب ماشین جلوگیری کنیم. معمولاً در خودروها بهخاطر وجود بخار روغن در اطراف موتور و نشتی بخار روغن از موتور، اطراف موتور آغشته به روغن میشود.
نتیجه گیری
سنسور دمای آب خودرو از سنسورهایی هست که در کنار وظیفه ساده آن یعنی نمایش و وضعیت دمای آب، از اطلاعات آن برای کارکردهای دیگر مثل تنظیم سوختوساز موتور، راهاندازی فن خنککننده و… نیز استفاده میشود. به همین علت، ایراد در کارکرد این سنسور هم میتواند باعث بروز مشکلاتی مثل کارکرد نادرست فن خنککننده موتور و در نهایت گرمکردن و جوشآوردن موتور شود و هم در سوختوساز موتور اختلال ایجاد کرده و باعث افت توان، افزایش مصرف سوخت و بالارفتن آلایندگی شود. به همین علت باید با دیدن نشانههایی از خرابی این قطعه مثل افزایش مصرف سوخت، دود سیاه اگزوز، افت توان، ایراد در کار فن خنککننده و… باید به دنبال تست و بررسی سلامت این قطعه باشیم. بهترین کار برای اینکه بدانیم سنسور آب ماشین سالم است یا خیر از طریق دیاگ زدن، تست اهم این قطعه و در نهایت معاوضه آن با یک نمونه سالم هست.
نوشته: علیرضا داودی
سوالات متداول
- آیا میتوان هر نوع فشنگی آب را روی موتور خودرو نصب کرد؟
فشنگیهای آب بیشتر شکل مشابه و ابعاد و اندازههای یکسانی دارند. اما نمیتوان هر فشنگی از یک موتور دیگر را بهجای نمونه اصلی آن بست. چرا که سازگاری هر سنسور آب با موتور نیز اهمیت زیادی دارد.
- از اطلاعات سنسور آب برای چه مواردی استفاده میشود؟
سادهترین کاری که سنسور آب انجام میدهد، نمایش دمای آب است. اما کامپیوتر خودرو از این اطلاعات برای تنظیم کارکرد موتور استفاده میکند. چرا که دمای آب، همان حکم دمای موتور را دارد که در تنظیم سوختوساز پیشرانه بسیار مهم است.
- نشانههای خرابی سنسور آب ماشین چیست؟
روشنشدن چراغ چک، روشنشدن چراغ اخطار دمای آب، کارکرد نادرست فن خنککننده موتور، نمایش اشتباه دمای آب، دود سیاه اگزوز، افزایش مصرف سوخت و بالارفتن آلایندگی ماشین و… از مهمترین نشانههای خراب بودن سنسور آب ماشین است.
